Av. Cihat KAYA | CEKA Hukuk ve Danışmanlık Bürosu | 25 Eylül 2026

Almanya’da hayatını kaybeden bir yakınınızın borçları, geride bıraktığı mal varlığından fazlaysa akla gelen ilk çözüm mirası reddetmektir. Almanya’da yaşayan ailelerin çoğu bu işlemi Alman tereke mahkemesinde (Nachlassgericht) yapar ve dosyanın kapandığını düşünür. Oysa miras bırakan Türk vatandaşıysa, Almanya’da reddi miras Türkiye’deki malları ve Türk hukukuna tabi taşınırları kendiliğinden kapsamaz.

Türkiye’de ayrıca ret beyanında bulunmayan mirasçı, Türk hukuku bakımından mirası kabul etmiş sayılabilir. Bu da miras bırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu tutulma riski demektir. Aşağıda bunun nedenini, iki ülkedeki ret sürelerini ve uygulamada en sık yapılan hataları anlatıyoruz.

Almanya’da Vefat Eden Türk Vatandaşının Mirasına Hangi Hukuk Uygulanır?

Bu sorunun cevabı, Türkiye ile Almanya arasında 28 Mayıs 1929’da imzalanan Konsolosluk Sözleşmesi’nin ekindeki Tereke Anlaşması’ndadır. Anlaşmanın 14. maddesine göre miras bırakanın taşınır mallarına, öldüğü tarihteki vatandaşlığının hukuku uygulanır. Taşınmazlar ise bulundukları ülkenin hukukuna tabidir.

Yani tek bir kişinin mirası iki ayrı hukukun konusu olur. Alman hukukçular bu duruma “Nachlassspaltung”, yani terekenin bölünmesi der. Türk vatandaşı bir miras bırakan için tablo şöyledir:

2015’ten beri AB ülkelerinde uygulanan AB Miras Tüzüğü (650/2012 sayılı Tüzük) bu sonucu değiştirmez. Tüzüğün 75. maddesi, üye devletlerin üçüncü ülkelerle daha önce yaptığı anlaşmaların uygulanmaya devam edeceğini öngörür. Türk hukuku da aynı noktaya varır: 5718 sayılı MÖHUK’un 20. maddesine göre miras, ölenin milli hukukuna tabidir ve Türkiye’deki taşınmazlara her durumda Türk hukuku uygulanır.

Miras bırakan çifte vatandaşsa ya da ölmeden önce Türk vatandaşlığından çıkmışsa (örneğin Mavi Kart sahibiyse), uygulanacak hukuk farklı sonuçlar doğurabilir. Bu durumlarda dosyanın ayrıca incelenmesi gerekir.

Almanya’da Reddi Miras Nasıl Yapılır?

Ret süresi: 6 hafta mı, 6 ay mı?

Alman Medeni Kanunu’na (BGB) göre ret süresi kural olarak 6 haftadır (BGB § 1944). Miras bırakanın son yerleşim yeri yalnızca yurt dışındaysa ya da mirasçı sürenin başladığı anda yurt dışında bulunuyorsa süre 6 aya çıkar. Türkiye’de yaşayan mirasçılar çoğu zaman bu 6 aylık süreden yararlanır. Süre, mirasçının ölümü ve mirasçı olduğunu öğrendiği andan itibaren işler.

Ret beyanı nereye ve hangi şekilde verilir?

Ret beyanı yalnızca yetkili tereke mahkemesine verilebilir. Bu mahkeme genellikle miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh mahkemesidir (Amtsgericht). Beyan ya mahkemede tutanağa geçirilir ya da imzası resmi olarak onaylanmış yazılı bir dilekçeyle yapılır. Türkiye’de yaşayanlar imza onayını Almanya’nın Ankara Büyükelçiliği ile İstanbul, İzmir ve Antalya başkonsolosluklarında yaptırabilir.

Burada sık gözden kaçan bir nokta var: Beyanın süre içinde mahkemeye ulaşması gerekir. Son gün postaya vermek yeterli değildir.

Avukat aracılığıyla ret

Mirasçı Almanya’ya gitmeden, bir avukata verdiği vekaletnameyle de mirası reddedebilir. Ancak vekaletnamenin resmi onaylı olması ve ret süresi içinde mahkemeye sunulması şarttır (BGB § 1945 Abs. 3). Standart bir avukatlık vekaletnamesi bu iş için yeterli değildir. Türk noterinde düzenlenen, apostil şerhi taşıyan ve yeminli tercümeyle Almancaya çevrilen özel bir vekaletname kullanılabilir.

İki uyarıyı da eklemek gerekir. Birincisi, mirası reddedecek kişinin Almanya’da mirasçılık belgesi (Erbschein) talep etmesi, mirası kabul ettiği şeklinde yorumlanabilir ve kabulden sonra ret mümkün değildir. İkincisi, Almanya’da ret yapıldığında miras sıradaki mirasçıya, çoğu zaman reddedenin çocuklarına geçer. Borca batık bir terekede çocuklar adına da ayrıca ret beyanı gerekir.

Türkiye’de Reddi Miras: Süre ve Usul

Türk hukukunda mirasın reddi, Türk Medeni Kanunu’nun 605 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Yasal mirasçılar için ret süresi 3 aydır ve mirasçının ölümü öğrendiği tarihten işlemeye başlar (TMK m. 606). Haklı bir sebep varsa sulh hakimi bu süreyi uzatabilir veya yeni bir süre verebilir (TMK m. 615).

Ret beyanı sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır. Hakim beyanı bir tutanakla tespit eder ve özel kütüğüne kaydeder (TMK m. 609). Miras bırakan yurt dışında vefat etmişse, uygulamada Türkiye’deki son yerleşim yeri, bu yoksa terekeye ait malların bulunduğu yer mahkemesine başvurulur.

Ret hakkını kaybettiren davranışlara da dikkat etmek gerekir. Olağan yönetimi aşacak şekilde terekeye el atan, tereke mallarını gizleyen veya kendine mal eden mirasçı artık mirası reddedemez (TMK m. 610). Miras bırakanın banka hesabından kendi ihtiyaçları için para çekmek bile bu kapsamda değerlendirilebilir.

Süre kaçırıldıysa: hükmen ret

Miras bırakanın ölüm tarihinde borca batık olduğu açıkça belliyse ya da resmen tespit edilmişse, miras reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2). Buna hükmen ret denir ve tespiti için açılacak dava herhangi bir süreye bağlı değildir. Ancak borca batıklığı ispat etmek mirasçıya düşer, mirasçının terekeye el atmamış olması da gerekir. Bu yüzden hükmen ret bir güvenlik ağıdır, asıl yol değildir.

Almanya’daki Ret Türkiye’deki Malları Neden Kapsamaz?

Alman tereke mahkemesine verilen ret beyanı, en azından Alman hukukuna tabi mallar, yani Almanya’daki taşınmazlar bakımından sonuç doğurur. Türk hukukuna tabi mallar için ise tablo daha karmaşıktır.

Her şeyden önce Türk hukuku, ret beyanının Türk sulh hukuk mahkemesine yapılmasını ve orada kayda geçirilmesini ister. Yabancı bir mahkemeye verilen beyanın bu şartı karşıladığı, Türk mahkemelerince kendiliğinden kabul edilen bir husus değildir.

İkincisi, Türkiye’deki tapu müdürlükleri, bankalar ve icra daireleri sulh hukuk mahkemesinin ret kaydına ve bu kaydı gösteren mirasçılık belgesine bakar. Almanya’da verilen ret bu kayıtlarda görünmez. Alacaklı bir banka Türkiye’de takip başlattığında, mirasçının kendini savunabilmesi için Türk mahkemesinden alınmış bir ret kaydı gerekir.

Üçüncüsü ve belki en tehlikelisi, süreler farklıdır. Türkiye’de yaşayan bir mirasçı Almanya’daki 6 aylık süreye güvenip beklerken Türk hukukundaki 3 aylık süre dolabilir.

Tersi de geçerlidir. Yalnızca Türkiye’de yapılan ret, Almanya’daki taşınmazlar için Alman tereke mahkemesinde yeterli sayılmayabilir. Borca batık bir terekede mirasçıyı tam olarak korumanın yolu, iki ülkede de ret beyanında bulunmaktır.

Almanya ve Türkiye’de Ret Süreleri: Karşılaştırma

Mirasçıların Dikkat Etmesi Gerekenler

• Ölümü öğrendiğiniz tarihi not edin ve iki ülkedeki süre sonlarını hemen hesaplayın. Esas alınacak süre, kısa olanıdır.
• Miras bırakanın banka hesaplarına, aracına veya eşyalarına dokunmayın, borçlarını ödemeyi üstlenmeyin.
• Almanya’da mirasçılık belgesi (Erbschein) başvurusu yapmayın.
• Tek bir noter vekaletnamesiyle hem Türk hem Alman avukata özel ret yetkisi verebilirsiniz. Apostil ve yeminli Almanca tercümeyle aynı belge iki ülkede de kullanılabilir.
• Almanya’da reddettiyseniz, sıradaki mirasçı olan çocuklarınız için de ret gerekip gerekmediğini kontrol edin.

Sıkça Sorulan Sorular

Almanya’da mirası reddettim, Türkiye’de de reddetmem gerekir mi?

Miras bırakan Türk vatandaşıysa evet. Taşınır mallara ve Türkiye’deki taşınmazlara Türk hukuku uygulandığı için Türkiye’de de sulh hukuk mahkemesine ret beyanında bulunmanız gerekir. Aksi halde Türk hukuku bakımından mirası kabul etmiş sayılabilirsiniz.

Almanya’da reddi miras süresi ne kadar?

Kural olarak 6 haftadır. Miras bırakanın son yerleşim yeri yalnızca yurt dışındaysa ya da siz sürenin başladığı anda yurt dışındaysanız süre 6 aydır. Süre, ölümü ve mirasçı olduğunuzu öğrendiğiniz andan işler.

Türkiye’de reddi miras süresi ne kadar?

Yasal mirasçılar için 3 aydır ve ölümü öğrendiğiniz tarihten başlar. Haklı bir sebep varsa sulh hakimi süreyi uzatabilir veya yeni süre verebilir.

Türkiye’den Almanya’daki mirası nasıl reddedebilirim?

Ret beyanınızın imzasını Almanya’nın Türkiye’deki temsilciliklerinde onaylatıp Alman tereke mahkemesine gönderebilirsiniz. Alternatif olarak Türk noterinde düzenlenen, apostilli ve Almancaya çevrilmiş bir vekaletnameyle Almanya’daki bir avukatı yetkilendirebilirsiniz.

Ret süresini kaçırdım, ne yapabilirim?

Türkiye’de, tereke ölüm tarihinde borca batıksa hükmen ret davası açılabilir ve bu dava süreye bağlı değildir. Almanya’da ise yanılgıya dayanan bazı durumlarda sürenin kaçırılmasına itiraz (Anfechtung) mümkündür. Her iki yol da dar yorumlandığı için vakit kaybetmeden hukuki destek almak gerekir.

Son Söz

Almanya’da vefat eden bir Türk vatandaşının mirası, iki ülkenin hukukunun paylaştığı bir mirastır. Almanya’da yapılan reddi miras bu mirasın yalnızca bir kısmını kapsar. Borca batık bir terekeden tamamen kurtulmak isteyen mirasçının iki ülkede de, her birinin süresi içinde ret beyanında bulunması gerekir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki görüş niteliğinde değildir. Her dosyada miras bırakanın vatandaşlığı, malların bulunduğu yer ve ölümün öğrenildiği tarih ayrıca değerlendirilmelidir.